کد خبر : 528739

تاریخ انتشار : ۱۳۹۴/۰۸/۰۲ زمان : ۲:۰۰

قم کجای تاریخ ایستاده است؟

قم، تاریخی دور و دراز دارد؛ زیرا محلی که این شهر در آن واقع شده از نظر جغرافیایی و ارتباطی حائز اهمیت فراوان است و از گذشته‌های  دور تا به امروز، راه‌های مختلف ارتباطی و بازرگانی از این شهر می‌گذشته یا منشعب می‌شده است. رومان گیرشمن، باستان شناس فرانسوی که سال‌ها در ایران به کاوش […]

قم قم کجای تاریخ ایستاده است؟

قم، تاریخی دور و دراز دارد؛ زیرا محلی که این شهر در آن واقع شده از نظر جغرافیایی و ارتباطی حائز اهمیت فراوان است و از گذشته‌های  دور تا به امروز، راه‌های مختلف ارتباطی و بازرگانی از این شهر می‌گذشته یا منشعب می‌شده است.
رومان گیرشمن، باستان شناس فرانسوی که سال‌ها در ایران به کاوش مشغول بود، قم را یکی از اولین مراکز تجمع در تاریخ بشری می‌داند و پیشینه آن را تلویحا به حدود ۱۰ هزار سال پیش می‌رساند.
در سال‌های اخیر، کاوش‌های  باستان‌شناسی در نزدیکی مسجد جمکران منجر به کشف کوره‌هایی از عصر آهن شد که سابقه سکونت در این منطقه را تا چند هزار سال عقب می‌برد.
در عین حال، بیشتر نام‌های  مربوط به محلات شهر قم و نواحی اطراف آن مثل هندیجان، جمکران، مهرویان، کمیدان، بیدهند، فردو‌ و سلفچگان ریشه‌های  فارسی و باستانی دارند و نشان می‌دهند که این ناحیه از زمان باستان، جایی مهم و آباد بوده است. نام قم چند بار در متن شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی نیز آمده است. آنجا که می‌گوید:

دگر بهره زو بد قم و اصفهان
نهاد بزرگان و جای مهان

یا

نبشتند منشور بر پرنیان
خراسان و ری و قم و اصفهان

اگر بعضی روایات که می‌گویند قم را سپاهیان اسکندر مقدونی ویران کردند، درست باشد، معلوم می‌شود که این شهر در زمان هخامنشیان وجود داشته اما نظر قاطع این است که قم به عنوان یک شهر مهم در زمان ساسانیان (سده سوم تا هفتم میلادی) شکل گرفت. در این زمان آن را «ویران آباد کردکواد» می‌خواندند؛ یعنی شهر ویرانی که قباد (شاه ساسانی) آبادش کرد.
در این زمان، زعفران قم شهرت فراوان داشت و در شهر و نواحی پیرامون، آتشکده‌های  زرتشتی بسیار ساخته بودند. اینکه مورخان مسلمان گفته‌اند در جنگ قادسیه سپاهی متشکل از ۲۵ هزار پیاده و سواره از قم و کاشان به سپاه بزرگ ساسانیان پیوستند، می‌رساند که این شهر در آن دوره در کمال آبادی و بزرگی بوده است.
قم در اولین سال‌های حمله اعراب مسلمان به ایران به دست آنان افتاد و فرمانده‌ای که آن را فتح کرد، کسی نبود جز ابوموسی اشعری که داستان خیانتش به امیرالمومنین(ع) در جنگ صفین شهره خاص و عام است.
بعد از فتح قم به وسیله مسلمانان اتفاق خاصی نیفتاد  تا اینکه در پایان سده نخست هجری، گروهی از شیعیان که از ستم خلفای اموی به ستوه آمده بودند، از سمت عراق به این شهر آمدند و استحکامات و بناهای جدیدی را در آنجا بنا کردند.
با استقرار آنها، سایر شیعیان و سادات و علویان نیز رو به قم آوردند و این شهر در تمام تاریخ ایران پس از اسلام به یکی از اقطاب جهان تشیع بدل شد. حتی اقامت و رحلت حضرت معصومه(س) در این شهر نیز مرتبط با مرکزیت آن در عالم تشیع بوده است.
داستان قم در تاریخ ایران داستانی طولانی است. کافی است نام فقیهان، محدثان، دانشمندان ،شاعران و هنرمندان ایران در سده‌های  گذشته را از نظر بگذرانیم و ببینیم که چه تعداد از آنها پسوند «قمی» دارند.
این شهر در دوره معاصر شاهد رویدادی شگرف بود که تاریخ ایران را در مسیر جدیدی قرار داد؛ تاسیس حوزه علمیه قم موجب شد که از یک سو اعتبار علمی ‌این شهر بالا برود و به تدریج با حوزه علمیه نجف هم‌تراز شود و از سوی دیگر با ورود استادان و طلاب حوزه علمیه قم به عرصه سیاست، رویداد عظیمی‌چون انقلاب اسلامی ‌ایران اتفاق بیفتد.

منبع : مجله اینترنتی برترین‌ها
ارسال دیدگاه